Wat is Kunst?

Een adequate omschrijving van wat eigenlijk kunst is treft men naar mijn mening aan in het volgende citaat : ‘Heidegger ziet een tegenstelling tussen de god van de metafysica en de god voor wie men dansen en offeren, musiceren en knielen kan en het heilige is voor hem allereerst het ont-zettende en verontrustende. Het gaat hier om een dimensie die zich onttrekt aan elke vorm van modern wetenschappelijk onderzoek en aan de traditionele filosofie. Buitengewoon belangrijk is in dit kader wat Heidegger zegt over het wezenlijke offer.

Dit offer is zoals het kunstwerk, het werk van de dichter en de denker, en de staat-stichtende daad van de staatsman, een in het werk zetten van het gebeuren van de waarheid. In het later toegevoegde nawoord tot zijn inaugurale rede ‘Was ist Metaphysik?’ spreekt hij over de moed en de bereidheid zich te laten overvallen door de angst welke een van een mogelijkheid van een ervaring van het zijn in zich bergt.

Deze moed en bereidheid hebben, aldus Heidegger, niets te maken met een heroïsche levenshouding.

Het gaat echter om een openstaan voor datgene wat aan elke vorm van logisch en berekenend denken ontsnapt. Het is een openheid voor het andere dan het zijnde. Deze openheid kan gestalte krijgen in het wezenlijke offer dat in vrijheid wordt gebracht en geen enkele berekening en doelgerichtheid toelaat.

Berekening en doelstellingen, ook al zijn ze nog zo verheven, maken het offer tot een ruil van het ene zijnde tegen het andere, terwijl het echte offer geen ruil is maar een verhouding van de mens in zijn onderscheid met het zijnde.’

 

Samuel IJsseling , Het Dionysische en de Deconstructie, uit: Apollo, Dionysos, Aphrodite en de anderen

 

Dit sluit aan op het begrip angst bij Kierkegaard. Angst ontstaat bij de reflectie op de mogelijkheid. ‘De mogelijkheid van de vrijheid verkondigt zich in de angst’ zegt hij. En die vrijheid is een noodzakelijke voorwaarde voor het maken van Kunst.